Belirli bitkilerin salgısından elde edilen doğal bir üründür. Günümüzde kauçuk terimi esneklik özelliği bulunan maddeler için kullanılmaktadır. Kauçuk asıl boyunun bir katına kadar uzatılabilir, bırakıldığında eski halini alır. Bu benzersiz özellikler kauçuk dışında kalan bazı polimerlerde çok az görülür. Kauçukta çapraz bağlar alışılmış ölçülerden daha geniş olduğu için olağanüstü esnektir.

Kauçukla ilk tanışan Kristof Kolomb olduğu kabul edilir. Doğal kauçuk yüzyıllarca sıradan amaçlarla kullanılmıştır. Kauçuk daha çok tropikal bölgelerde yetişir. 18. yüzyıl sonlarına doğru Avrupalı bilim adamları bu alışılmamış maddenin özelliklerini incelemeye başladılar.

Kauçuk ismi kızılderili dilinde ağlayan ağaç anlamına gelen (CACHUCHU) sözüne yakın olan fransızca kökenli KAUÇUK olarak yerleşmiştir. 19 yy. başlarında gelen Thomas Hancock kauçuğa biçim verilmesini sağlayan mekanik işleme yöntemlerini geliştirdi. 1820 'de İngiltere'de ilk kauçuk fabrikası kuruldu. 1823 'de Charles Machintos kumaşı kauçukla kaplayarak su geçirmez yapmak için pratik bir yöntem geliştirdi. Bununla birlikte doğal kauçuk hemen hemen hiç çapraz bağ içermediği için ısınıca yapışkanlaşıyordu, soğuyunca da sertleşiyordu. Charles Goodyear 'ın bir rastlantı sonucu bulduğu kükürtleme yöntemi bu sorunu ortadan kaldırarak, üretimde kullanılmaya uygun sağlam bir esnek bir gereç elde edilmesini sağladı. Goodyear 'ın kauçuğu kükürtle ısıtılmaya dayanan ve çapraz bağlanmaya neden olan kükürtleme işlemi bazı değişikliklerle günümüzde de kulanılmaktadır. 19 yy. sonlarına kadar kauçuğun kaynağı Güney Amerika olarak biliniyordu. Ancak sonraları yaygınlaştıralarak Güneydoğu Asya 'da da üretilmeye başlandı. Doğal kauçuk üretiminde sağlanan bu önemli gelişme otomotiv sanayinin gelişmesiyle aynı döneme rastladı. Oto lastiği üretimi için kauçuğa duyulan ihtiyacın ansızın büyük boyutlara ulaşması, genç kauçuk sanayinin hızla gelişmesini sağladı. Günümüzde üretilen kauçuğun %60 'ı lastik üretiminde kullanılır.

Doğal Kauçuk Üretimi

Doğal kaçuk ağaç tarafından Lateks olarak salgılanır. Bu suda asıltı oluşturulan çok küçük parçacıklar halinde yaklaşık %30 kauçuk içeren süt rengi bir sıvıdır. Kızılderililer ağaçları baltayla çapraz keserek lateks elde ederlerken ağaçların Asya 'da yetiştirilmesiyle birlikte sızdırma yöntemi geliştirilmiştir. Bu yöntemde ağacın kabuğu bıçakla ince bir çizgi halinde çizilir, yaklaşık iki saat kadar lateks akar ve durur kaplarda toplanan lateks asitle pıhtılaştırılarak katı kauçuk elde edilir, bu kauçuk ince tabakalar halinde sıcak dumana tutularak kurutulur ve satışa hazır hale getirilir. Bir bölümü ise suyu alınarak lateks halinde satılır. Yapılan bitki geliştirme çalışmaları sonucu kauçuk ağacından 10 kat daha fazla verimli GUAYULE isimli ağaç üretilmiştir.

Yapay Kauçuk Üretimi

1826 'da Michel Faraday polimerler adı verilen molekül sınıfını bilmemesine karşın, doğal kauçuğun İZOPREN adlı bir kimyasal bileşiğin birimlerinden oluştuğunu buldu. Daha sonra fransız ve Alman kimyasalcıları izoprenin nasıl kaçuğa dönüştürülebileceğini göstermişlerdir. Savaş yıllarında ABD Asya kauçuklarını kaybetme olasılığına karşı yapay kaçuk üretmeye ve araştırma-geliştirme projesine atom bombasına ayırdığı kaynak kadar para ayırmıştır. 1960 yılından sonra bir çok ülke yapay kauçuk üretimine başlamıştır. Stirenbutadien kauçuğu günümüzde üretilen en önemli yapay kauçuktur. İzopreni polimerleştirerek doğal kauçuğun yapımı stiren-butedien kauçuğundan daha pahalıdır, ancak kauçuk konusunda dışa bağımlı kalmak istemeyen rusyanın ilgisini hala çekmektedir. Yüksek kimyasal direnç için kullanılan policolopren, neopren ve çok yüksek sıcaklıklar için kullanılan silikon, yağlar için nitril yada akriolintril silikon kauçuklar bunlara örnek gösterilebilir.

Kauçuk Ürünleri

Doğal ve yapay kauçuklar hiç bir zaman saf karışımsız olarak kullanılmazlar. Başta kükürt olmak üzere karbon karası gibi maddelerle birlikte karışım yapılarak kullanılır. Kolay işlenebilmesi içinde bir miktar DOP yağı veya diğer yağ çeşitleri kullanılır. Tipik bir kauçuk karışımı %60 dan az kauçuk içerir. Doğal ve yapay kauçuklarından ürün elde edebilmek için kauçuk karışımı sıcak bir kalıba konularak biçimlendirilir. Isı hem biçimlenmeyi hem de kükürtlenmeyi sağlar. Kauçuk ürünleri için, kullanıldığı yerlere göre bir çok bileşenlerde üretilmiştir. Bunlardan bazıları elyafla veya çelik telle güçlendirilip, kauçukla birleştirilerek ürün elde edilir. Doğal ve yapay kauçuk birbirlerine göre daha üstün nitelikli sayılmazlar, her birinin kendine özgü özellikleri ve fiyatı vardır. Üretici üreteceği malın gerekliliklerine göre seçim yapar, örneğin uçuk lastikleri %100 doğal kauçuktan imal edilmektedir, bununla birlikte doğal kauçuk aşırı çevre koşullarında iyi değildir, söz gelimi yağa dayanması gereken yerlerde conta olarak kullanılmazlar. Ayrıca ozon yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde doğal kauçuk kullanılmaz, ama bozulma olasılığı az olduğundan motor destek takozu gibi mühendislik gerektiren yerlerde yaygın olarak kullanılır.

Silikon sentetik bir kauçuktur. Silisyum elementinden bir seri kompleks reaksiyonlar sonucu elde edilir. Siikon normal kauçuklardan farklı bir yapıya sahip olduğu için kauçuğun modern ihtiyaçlara yetemediği yerlerde silikon kullanılmaktadır.

Başlıca Özellikleri ...

1. Yüksek ve düşük sıcaklıklarda fiziksel özelliklerin kaybolmaması,
2. Hava şartlarına, radrasyona, ultraviyole ışınlara, ozon'a oksijen'e karşı yüksek direnç.
3. Çok yüksek elektiriksel izalasyon.
4. Biyolojik inertlik.
5. Diğer malzemelere kolaylıkla yapışmama.

Silikon tüm bu özelliklerdinden dolayı elektrik, elektronik, genel mühendislik, otomotiv sanayi, uçak sanayi, gemi sanayi, aydınlatma, tekstil, eczacılık, tıp, kozmetik ve gıda sanayinde tercih edilmektedir.

Isısal Özellikleri ...

Silikon kauçuk, pratik olarak (-60 ile +180 °C ) gibi geniş bir çalışma sıcaklığı alanına sahiptir. Belirtilen bu sıcaklıklarda fiziksel özelliklerinden hiç birşey kaybetmeden sonsuz bir dayanımı vardır. 250°C da dahi binlerce saat tam görevini sürdürebilir. Teknik bir hata meydana geldiğinde kısa süreler için 400°C ve daha yüksek sıcaklıkları kaldırabilir. Ortamda alev yoksa çok yüksek sıcaklıklarda bile yanmaz. Açık alev ile karşılaştığında yanar, alev uzaklaşınca sönecek şekilde formüle edilebilir. Silikon -60°C'a kadar düşük sıcaklıklarda da özelliklerini ve elastikiyetini korur, kırılgan hale gelmez.

Hava Şartlarına Dayanıklılık ...

Silikon kauçuk, ultraviyole ışınlarına, oksijene, ozon ve gazların etkisine karşı çok dayanıklıdır. Her türlü aşırı sıcaklarda dahi renk kaybına uğramaz ve çatlamaz. Yağmur ve yüzeysel sulardan etkilenmez. Diğer kauçuklar ise bu ortamlarda çok çabuk yaşlanır.

Fizyolojik Özellikleri ...

Silikon inert bir malzeme olduğundan insan sağlığı üzerinde hiçbir olumsuz etkisi yoktur. Gıda sanayinde, Tıpta, Eczacılıkta ve kozmetik sanayinde tereddütsüz kullanılmaktadır. Kan verme hortumları, oksijen maskeleri, bebek emzikleri, ecza ambalaj tapaları gibi bir çok malzeme silikondan imal edilmektedir. Ayrıca gıda sanayinde silikon kaplı ekmek ve biskuvit pişirme tavaları, taşıma bantları, tercih edilmektedir.

Kimyasal Etkilere Dayanıklılık ...

Başka elastomerlerin yüksek sıcaklıklarda kimyasal etkiler altında tam netice alınarak kullanılamaması Silikon kauçukların ise daha randımanlı olarak kullanılabilmesi silikonu diğer elastomerlerden ayırır. 25°C sıcaklıkta çeşitli kimyasal maddeler içerisinde bir hafta bekletilen silikon kauçuğun bu deney sonrası neticelerini diğer maddelerin erişemeyeceği düzeydedir.