Otomasyon, görevlerin yerine getirilmesi adına yazılım, makine ve diğer teknolojileri kullanmayı gerektiren bir süreçtir. Bu süreç genellikle insanlar tarafından yapılan görevler yerine fiziksel makineler, bilgisayar yazılımlarını ve diğer teknolojileri kullanmayı gerektirir. Önceden belirlenen bir işlem sırasını otomatik olarak takip etmek ya da kodlanan talimatlara yanıt vermek için tasarlanmıştır.

Otomasyon, sanal ve fiziksel görevlerde kullanılabilir. Bunun yanı sıra üretimdeki çok karmaşık süreçler dahil olmak üzere görevleri gerçekleştirebilir ve bazı durumlarda yapay zekadan ya da makine öğreniminden faydalanabilir.

Robotik, görevleri gerçekleştirmek üzere robotların yapılması ve kullanılmasını içerir. Bunlar genellikle insandan ilham alır ve insan eylemlerinin yerini almayı hedefleyen fiziksel robotlardan oluşur.

Robotik; mühendisliği ve bilgisayar bilimini gerçekleştiren bir alandır. Kendi içinde üç geniş kategoride değerlendirilir; insan girdisi ile çalışanlar, yarı gözlem ve yarı insanmüdahalesi ile çalışan yarı otonom robotlar, görevleri tamamen kendi başına gerçekleştiren ve yapay zekaya sahip olan otonom robotlar.

Bu iki kavram sizlere benzer ya da benzerlikler içeriyor gibi gelse de birebir aynı değildir. İkisi de birbirinin içinde kullanılabilir ancak ortaya çıkış amaçları ve kullanım şekilleri birbirinden oldukça farklıdır. Bu farklılıkları anlamak için nasıl çalıştıklarını anlamak önemlidir.

Otomasyon ve türleri

Yazılım otomasyonu: Sanal bir ortamda tekrar eden görevleri yerine getirmek için kullanılır. İnsanların işini hızlandırmak ve kolaylaştırmak için sık sık tercih edilir ve genellikle “bot” olarak adlandırılır. Bu botlar anlayacağınız üzere fiziksel değildir ve görevleri otomatik hale getirmek için kullanılır.

Robotik süreç otomasyonu (RPA): İnsan müdahalesi olmayacak şekilde yazılım robotlarının insan eylemlerini taklit etmek için kullanıcı arayüzüne izin vermesini tanımlayan teknoloji otomasyonudur. Fiziksel değildir ve kural tabanlı görevleri gerçekleştirmek için yapay zeka ya da makine öğrenimi ile geliştirilebilir.

Endüstriyel otomasyon: Fiziksel süreçleri kontrol etmek için makinelerin kullanılmasıdır. Bunlar genelde CNC makineleri ya da otomatik denetim ekipmanlarıdır. İçinde robot otomasyonu da içerebildiği için genelde robotikle karıştırılır.

Buna karşın tüm robotlar otomasyon teknolojisini kullanmaz!

Robotik, programlanabilir makinelerden oluşur ve girdileri sayesinde fiziksel dünya ile iletişime geçebilir. Çok daha esnektir çünkü yeniden programlanarak şekil değiştirebilir. Robotlar genelde; kaynak, malzeme kaldırma veya taşıma, birleştirme, toplama, yerleştirme, yükleme ve boşaltma işlemlerinde kullanılır.

Otomasyon ve robotik arasındaki farklar

Robotlar, kontrol sistemleri ve otomasyon yazılımları kullandığı takdirde insan eylemlerini kopyalayabilir ve insan benzeri görevleri yerine getirebilir. Öyle ki yapılan araştırmalar özellikle üretim sektöründe robotların kullanılmasının hata oranını büyük ölçüde azalttığını ve fazla mesainin önüne geçtiğini de doğrulamıştır. Bunun yanı sıra insanların yapamadığı mikro işlerde başarı sağlamaları ve zaman kaybı yaratabilecek işlerden uzaklaşarak daha verimli çalışmalarını sağlamak da avantajlı özelliklerindendir.

Çalışanların zamanı daha esnek kullanması, maliyetin azalması, kolay takip yapılabilmesi, katı protokollerin uygulanabilmesi,güvenlik sorunlarındankaçınması ve yeniden programlanabilmesi ile özellikle RPA’lar çok fazla tercih edilir. Bununla birlikte otomatikleştirmek istediğiniz her görev için bir yazılım geliştirerek ya da tek bir ana amaca hizmet etmesi için endüstriyel otomasyondan faydalanarak işlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

Burada dikkat etmek gereken bir husus RPA’nın yapay zeka olmadığıdır. Çünkü RPA, insan eylemlerini taklit eden bir otomasyonken yapay zeka bilgisayar yazılımı sayesindeinsan zekasını simüle edebilen bir teknolojiye sahiptir.

Robot bilimi ise hepsinden farklı olarak; gören, algılayan, harekete geçen ve hatta karar verebilen makineleri anlatmak için kullanılır. Oldukça geniş bir alanı kapsar ve endüstrialanında da sıklıkla kullanılabilir.

Elbette bu iki kavramın birbiri ile ilişkili olması çok doğaldır. Çünkü ikisi iş birliği içinde oldukça iyi işler çıkarabilir. Ancak robotikte otomasyon süreci genellikle zor ve uğraştırıcıdır. Özellikle geliştirme aşamasında robotik için özel geliştirilmiş yazılımlara ihtiyaç duyulur ve bu da maliyeti bir hayli arttırabilir.

Son dönemlerde yapay zekanın da otomasyon ve robotik teknolojilerine entegre edilmesiyle yeni yetenekler keşfetmemiz sağlanıyor. Ancak aradaki kavram kargaşasıözellikle meslek seçiminde ve yatırım noktasında insanları düşünceye sürüklüyor. Bu içeriğimizin günlük hayatımızın büyük bir parçası olan robotik ve otomasyon teknolojileri konusunda bir şeffaflık sağlamasını umuyoruz.  

Dördüncü sanayi devrimi ya da en popüler adıyla Endüstri 4.0, teknolojinin iş hayatındaki etkilerini her geçen gün arttırdı. Bu sayede makine, sistem ve insanların birbiri ile olan iletişimi arttı, üretim süreçleri dijitalleşti ve küçük/büyük tüm şirketler bu dijitalleşmeden etkilendi. Endüstri 4.0 konsepti;

Fabrika otomasyonunda kullanılan endüstriyel haberleşme,

Kontrol sistemlerinin ilerlemesi, görüntü işleme ve yapay görme teknolojilerinin gelişmesi,

Yapay zekâ algoritmalarının ileri seviyeye taşınması,

Veri toplama sistemlerinin neredeyse tüm imalat teknolojilerinde kullanılmasından oluşmaktadır.

Endüstri 4.0 kavramı hızla benimsenmiştir. Üretim sektöründe teknolojik olarak gelişmiş ekipmanların kullanımı giderek artıyor. Bu sektörde kullanılmaya başlanan endüstriyel robotlar, sektörün en önemli teknolojilerini oluşturur. Robot- insan etkileşimi alanında ilerleme, endüstriyel robot sistemindeki teknolojik gelişmeler ile gerçekleşmiştir. Bu robot sistemleri, insan ile aktif ve pasif bir iş birliğindedir. Bu sayede fabrika otomasyonuna katkı sağlanmaktadır. Esnek üretim sistemlerinde insan-robot ara yüzlerinin kullanılmaya başlanması, hassasiyet ve emniyet ölçülerinin standartlara uygun hale getirilebilmesini sağlamıştır.

Otonom Robotlar ile Fabrika Lojistiğinin Optimizasyonu

Esnek bir üretim sisteminin temeli; simülasyon, sanal devreye alma (virtual commissioning) ve gelişmiş robotik araçlardan destek alır. Otomatik Yönlendirmeli Araçlar (AGV) ve Otonom Mobil Robotlar (AMR), bu araçlara birer örnektir. Baktığınızda üretim lojistiğinde fazlasıyla kullanılan konveyör sistemleri de aslında bir ürünü A noktasından B noktasına hareket ettirirler fakat ne kadar verimli ve ekonomik olsalar da statik bir yapıya sahiptirler. Bunun tersi olarak AGV ve AMR’ler, gerektiğinde rotalarını değiştirerek malzemeyi değişen ihtiyaçlara göre yeni yerlerine hemen taşımaya başlarlar. Zamandan tasarruf, esnek bir üretim sistemi için çok önemlidir.

Tüm bunları daha iyi açıklamak için, bir ürünü iki farklı versiyon ile üreten bir fabrika örnek olarak gösterilebilir. Birinci versiyonda, cıvatalar sıkılmadan montaj devam edemez. İkinci versiyonda ise cıvata montaj tamamlandıktan sonra sıkılabilir. Yani statik konveyörlerin kurulu olduğu bu tesiste üretilecek ürüne göre bir seferde bir konveyörde mal akışı olurken diğer konveyör boş yatar. Ama bir AGV veya AMR filosu ile malzeme ve iş parçalarını taşıyan tesiste ürünler dinamik olarak yeniden yönlendirilebilir ve iş sırası müsait makineye göre yeniden düzenlenebilir. Veya son derece özelleştirilmiş tüketici ürünleri söz konusu olduğunda, bileşenler sıradaki operasyon için en iyi makineye yönlendirilebilir.

Robotik Otomasyonun Faydaları

Robotik otomasyonun fabrikalara birçok faydası bulunmaktadır. Bunlar arasında iş verimliliğinin artması, hata oranlarının azalması, maliyetlerin düşürülmesi ve daha hızlı ve tutarlı sonuçların elde edilmesi sayılabilir. Ancak, bu faydaların elde edilebilmesi için dikkatli bir planlama ve uygulama gereklidir.

Robotik Otomasyonda Dikkat Edilmesi Gerekenler?

Robotik otomasyonun başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır:

Güvenlik

Robotik sistemlerin güvenliği, işyerinde çalışanların ve ekipmanın korunması açısından son derece önemlidir. Bu nedenle, robotların güvenli bir şekilde entegre edilmesi ve işletilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.

Eğitim ve Yeterlilik

Robotik sistemleri kullanacak olan personelin yeterli eğitim almış olması önemlidir. Ayrıca, bu sistemlerin bakımı ve onarımı konusunda da uzman personelin bulunması gerekmektedir.

Veri Güvenliği

Robotik otomasyonun bir parçası olarak kullanılan yazılım ve sistemlerin veri güvenliği açısından da korunması gerekmektedir. Hassas verilerin yetkisiz erişimden korunması ve gizliliğin sağlanması önemlidir.

Süreçlerin İyileştirilmesi

Robotik otomasyonun amacı, iş süreçlerini daha verimli hale getirmektir. Bu nedenle, robotik sistemlerin kurulumu ve işletilmesi sırasında süreçlerin iyileştirilmesine odaklanılmalıdır.

Uyum ve Düzenlemeler

Robotik otomasyonun kullanımı, belirli düzenlemelere ve standartlara uygun olmalıdır. Bu, çevresel düzenlemelerden endüstriyel standartlara kadar çeşitli alanları kapsayabilir.

Robotik Otomasyonun Geleceği

Gelecekte, robotik otomasyonun daha da yaygınlaşması ve gelişmesi beklenmektedir. Makine öğrenimi ve nesnelerin interneti gibi teknolojilerin ilerlemesiyle birlikte, robotik sistemlerin daha akıllı ve esnek hale gelmesi muhtemeldir.

Robotik otomasyon, şirketler için önemli faydalar sağlayabilen güçlü bir teknolojidir. Ancak, bu teknolojinin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için dikkatli planlama, eğitim ve uyum gerekmektedir. Güvenlik, veri güvenliği ve süreç iyileştirmesi gibi konuların göz önünde bulundurulması, robotik otomasyonun etkili bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır. Gelecekte, bu teknolojinin daha da yaygınlaşması ve gelişmesi beklenmektedir, bu nedenle şirketlerin bu alandaki gelişmeleri yakından takip etmeleri önemlidir.

Geleceğin Robot Teknolojisinden Bugün Fayda Alın

Bunu başarabilmek için bahsi geçen teknolojilerin başarıyla birlikte çalışması sağlanmalıdır. Dijital ikiz kullanılarak önceden simüle etmek üretim sisteminin doğru tasarlandığından emin olabilmek için gereklidir. Robotik otomasyon sistemlerinin sanal devreye alma yöntemi kullanılarak doğrulanması sürecin onaylanması açısından önemlidir.